Het dorp Opende (gemeente Grootegast) is het meest westelijk gelegen dorp van de provincie Groningen. De naam verwijst naar de ligging: op (= aan) het einde van de weg van Grootegast naar Friesland. Het is een van de weinige dorpen in deze provincie waar Fries wordt gesproken.
In het Zuidelijk Westerkwartier lopen van Zuid-west naar Noord-oost enkele zandruggen waartussen laagveen ligt. Ten noorden van deze zandruggen en gedeeltelijk langs de Lauwers ligt zeeklei en in het zuiden ervan hoogveen met heidevelden en bossen. Omstreeks het jaar 1000 werden deze zandruggen permanent bewoond.